სარედაქციო ეთიკა

განვითარების კვლევების ჟურნალის სარედაქციო საბჭო იცავს სულხან-საბა ორბელიანის უნივერსიტეტის ძირითად ღირებულებებსა და მოქმედებს კვლევის თავისუფლების, გამოხატვისა და გამოქვეყნების თავისუფლების პრინციპებისა და გამოქვეყნების ეთიკის კომიტეტის (COPE) სახელმძღვანელო პრინციპების შესაბამისად.

რედაქტორის მოვალეობები

რედაქტორი, სარედაქციო საბჭოსთან კონსულტაციით, პასუხისმგებელია:

• ჟურნალის მიზნების, ამოცანებისა და გამომცემლობის პოლიტიკის განსაზღვრაზე;
• გამოქვეყნებული შინაარსის სამეცნიერო ხარისხის უზრუნველყოფასა და მის უწყვეტ გაუმჯობესებაზე;
• პასუხისმგებელია, რომ ყველა წარდგენილი სტატია გადის პლაგიატის შემოწმებას ანტიპლაგიატის პროგრამული უზრუნველყოფის გამოყენებით;
• რედაქტორი ორმაგი ბრმა რეცენზირებისთვის ნიშნავს მინიმუმ ორ დამოუკიდებელ რეცენზენტს, რომლებსაც აქვთ შესაბამისი გამოცდილება ამ სფეროში;
• პასუხისმგებელია წარდგენილი სტატიის უარყოფაზე, თუ პლაგიატი გამოვლინდება და შესაბამისი ფაქტის შეტყობინებაზე ავტორებისთვის;
• რეცენზირების შედეგების მიწოდებაზე ავტორებისთვის ელექტრონული ფოსტით გონივრულ ვადაში;
• რეცენზენტების მაღალი ხარისხის, ობიექტურობისა და კვალიფიკაციის მიხედვით შერჩევაზე;
• რეცენზენტების შერჩევაზე მათი კვალიფიკაციის, ობიექტურობის და ინტერესთა კონფლიქტის არარსებობის საფუძველზე;
• რეცენზენტთა მიკერძოების შესახებ გონივრული ეჭვის განხილვაზე სარედაქციო საბჭოსთან კონსულტაციით და, საჭიროების შემთხვევაში, ალტერნატიული რეცენზენტების დანიშვნასა ან სხვა რეცენზენტის მოძიებზე;
• სარედაქციო დარღვევების ან შეცდომების აღმოჩენისას შესწორებების, განმარტებების გამოქვეყნებაზე
• განხილვის პროცესში მყოფი ყველა მასალის კონფიდენციალურობის დაცვაზე;

ინტერესთა კონფლიქტი

ჟურნალი ინტერესთა პოტენციურ კონფლიქტად აღიარებს შემდეგს:

პირადი ურთიერთობები, პროფესიული მეტოქეობა, აკადემიური კონკურენცია, ფინანსური ინტერესები და ძლიერი ინტელექტუალური პოზიციები.

რედაქციო საბჭოს წევრებმა უნდა:

• შეაფასონ ყველა წარდგენილი ნაშრომი ობიექტურად და მიუკერძოებლად;
• თავი შეიკავონ სტატიის დამუშავებისგან, სადაც ინტერესთა კონფლიქტი არსებობს
• რეცენზენტებმა დანიშვნისთანავე დაუყოვნებლივ გააცნონ რედაქტორს ინტერესთა კონფლიქტის შესახებ
• უარი თქვან სტატიის განხილვაზე, როდესაც კონფლიქტების სათანადოდ მართვა შეუძლებელია

გასაჩივრების მექნიზმი

ნებისმიერმა პირი, რომელიც აღმოაჩენს შეცდომებს, ეთიკურ დარღვევებს ან სარედაქციო პოლიტიკიდან გადახრებს, უნდა დაუკავშირდეს ჟურნალის რედაქციას ფოსტაზე ids@sabauni.edu.ge-ზე.

რედაქციო საბჭო იღებს ვალდებულებას:

• დაუყოვნებლივ და საფუძვლიანად გამოიძიოს ყველა საჩივარი;
• მიიღოს შესაბამისი ზომები COPE-ს სახელმძღვანელო პრინციპების შესაბამისად;
• შეინარჩუნოს გამჭვირვალობა გამოძიების მთელი პროცესის განმავლობაში;

გამოქვეყნების შემდგომი შესწორებები და უარყოფები

შესწორებები:

ავტორებს არ აქვთ უფლება მნიშვნელოვნად შეცვალონ სტატიის შინაარსი ან დასკვნები გამოქვეყნების შემდეგ; მხოლოდ მცირე ტექნიკური შესწორებები (მაგ., ტიპოგრაფიული შეცდომები, ფორმატირების პრობლემები) შეიძლება გამოქვეყნდეს შემდგომ ნომერში.

სტატიის უარყოფა

რედაქტორს შეუძლია ავტორს უკან დაუბრუნოს სტატია, თუ გამოვლინდა:

• კვლევითი კეთილსინდისიერების დარღვევა (ფაბრიკაცია, ფალსიფიკაცია, პლაგიატი);
• ეთიკური დარღვევებით შეგროვებული მონაცმები ან სხვა ეთიკური გადაცდომები;
• არასანდო დასკვნები, რომელთა დადასტურება შეუძლებელია;

სტატიის უკან დაბრუნების შესახებ  შეტყობინებებში ნათლად უნდა იყოს ახსნილი სტატიის უარყოფის მიზეზები;  

რეცენზირების პროცესი

სამართლიანობისა და ობიექტურობის უზრუნველსაყოფად ჟურნალის პოლიტიკა ითვალისწინებს ორმაგი ბრმა რეცენზირების პროცესს:

• ავტორისა და შემფასებლის ვინაობა ფარულია;
• თითოეულ ხელნაწერს აფასებს მინიმუმ ორი დამოუკიდებელი რეცენზენტი, რომლებსაც აქვთ ექსპერტიზა შესაბამის სფეროში;
• თუ ერთი მიმოხილვა დადებითია, ხოლო მეორე უარყოფითი, ხელნაწერი იგზავნება მესამე შემფასებელთან;
• საბოლოო პასუხი ეფუძნება შემფასებლის რეკომენდაციებსა და რედაქტორის შეფასებას;
• შეფასების საშუალო ხანგრძლივობა ორი თვეა;
• ავტორებს ანონიმური რეცენზიები ეგზავნებათ ელექტრონული ფოსტით;

რეცენზირების შედეგი შეიძლება იყოს:

• თანხმობა გამოქვეყნებაზე
• თანხმობა მცირეოდენი სენიშვნების გათვალისწინების შემდგომ
• მიღება მნიშვნელოვანი რედაქტირებით (საჭიროებს ხელახალ რეცენზიას);
• უარი

ხელოვნური ინტელექტის პოლიტიკა

გამჭვირვალობის უზრუნველყოფისა და აკადემიური მთლიანობის შენარჩუნების მიზნით, ჟურნალმა შეიმუშავა  ხელოვნური ინტელექტის გამოყენების ზოგადი პოლიტიკა:

ხელოვნური ინტელექტი, როგორც ავტორი

ჟურნალი არ იღებს სტატიებს, რომლებშიც ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტები ან სისტემები მოხსენიებულია, როგორც ავტორები ან თანაავტორები. ავტორობა მოითხოვს ანგარიშვალდებულებას და ხელოვნური ინტელექტის სისტემებს არ შეუძლიათ აიღონ პასუხისმგებლობა სამეცნიერო ნაშრომის სიზუსტეზე, მთლიანობასა ან/და ორიგინალურობაზე.

ხელოვნური ინტელექტი, როგორც ბიბლიოგრაფიული წყარო

ჟურნალი არ იღებს ხელნაწერებს, რომლებშიც ხელოვნური ინტელექტის პროგრამები (მაგ., ChatGPT, Claude და სხვა) ბიბლიოგრაფიულ წყაროებად არის მოხსენიებული. ასეთ შინაარსს შეიძლება არ ჰქონდეს სანდოობა.

ხელოვნური ინტელექტი, როგორც წერისა და კვლევის დახმარების ინსტრუმენტი

ჟურნალი მიესალმება ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტების გამოყენებას დამხმარე მიზნებისთვის, მათ შორის:

• გრამატიკისა და ენის რედაქტირება;
• თარგმანი;
• უკუკავშირი სტრუქტურასა და სტილზე;
• მონაცემთა ანალიზი და ვიზუალიზაცია;
• პროგრამირების მხარდაჭერა;

გამჟღავნების მოთხოვნა:

ხელოვნური ინტელექტის დამხმარე  ინსტრუმენტებად გამოყენების შემთხვევაში, ავტორებმა სტატიას უნდა დაურთონ განცხადება  სათაურის შემდგომ:

„დეკლარაცია ხელოვნური ინტელექტის ტექნოლოგიების გამოყენების შესახებ“.

შაბლონი:

„სტატიის მომზადების პრცესში , ავტორმა(ებმა) გამოიყენეს [ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტის სახელი] [კონკრეტული მიზნით]. ავტორმა(ებმა) გადახედეს ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებულ შინაარსს და სრულად იღებენ პასუხისმგებლობას პუბლიკაციის შინაარსზე“.

ხელოვნური ინტელექტის გამოყენება რეცენზირების პროცესში

ჟურნალი მკაცრად კრძალავს ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტების გამოყენებას რეცენზირების პროცესში. რეცენზირება არის სამეცნიერო საქმიანობა, რომელიც მოითხოვს პირად ექსპერტიზას, კრიტიკულ განსჯას და ეთიკურ პასუხისმგებლობას. რეცენზენტები ხელნაწერების შეფასებისას უნდა დაეყრდნონ მხოლოდ საკუთარ პროფესიულ ცოდნასა და გამოცდილებას.